Kariyer artık bir merdiven değil, bir tırmanma duvarı!

Uzun bir süre, gelecek iş hayatı ve başarıyı sağlam basamaklı ve bizi bulutların üzerine çıkaracak merdiven zannettik. Bize, bu merdivene tırmanmanın tek ve mutlak başarı yolu olduğu söylendi. Her adım belliydi: Önce diplomamızı alacak, işte 1-2 yıl çalışıp ‘Uzman’ basamağına basacak, birkaç yıl daha ter döktükten sonra ‘Müdür Yardımcısı’ olacaktık. Sırayla zorlaşarak devam edecekti. Merdiven dikti, yukarı doğru darlaşıyordu ve her basamakta sadece yukarı, tek bir yöne bakmak zorundaydık. Bir basamağı atlamak imkansızdı, aşağı inmek ise utanç verici bir başarısızlık olarak görülüyordu. Bu merdivenin güvenli bir yapısı vardı belki ama sınırları da çok net ve katıydı.

Hiç unutmam, yaptığı işte uzmanlığı üst düzey olan bir arkadaşım müdür ünvanı almasının önemini “kartvizite göre kız veriyorlar” cümlesi ile ifade ettiğinde çok şaşırmıştım. Geçmişte unvan sahibi olmak bugüne göre daha da önemliydi. Artık önem verilmiyor diyemem elbette, yine de uzmanlıklar ve iş tanımları değiştikçe, yeni farklı işler geliştikçe farklılıklara yavaş da olsa alışıyoruz.

Günümüzde, yeni mezun adaylar da iş hayatı için benzer bir resim canlandırıyor gözünde: bir merdiven, tepesinde CEO olmak var. Bununla birlikte artık dünyanın hızı da anlayışı da değişti. 

Kariyer artık bir merdiven değil, bence devasa renkli ve karmaşık bir tırmanma duvarı. 

Bu yeni dünyada, tek düze bir yol yok. Duvarın her parçasında binlerce farklı tutamak, farklı renklerde rotalar ve her yöne uzanan patikalar var. 

Burası, sadece yukarı tırmanmayı değil, sağa, sola, hatta stratejik bir hamle için bazen aşağı inip yeni bir perspektif kazanmayı gerektiriyor. 

Buradaki başarı, artık sahip olduğun unvanlardan çok, bu tutamakları nasıl kullandığınla tanımlanıyor.

Bu duvarda, sadece dikey tırmanışta usta olmak yetmiyor, esnek olmak gerekiyor. 

Örneğin Ahmet, on yıl boyunca kurumsal pazarlamada ter döktükten sonra, veri analitiğine merakını keşfetti. Eski ‘pazarlama’ merdiveninden inip, teknoloji duvarına geçiş yaptı. Çevresindeki herkes onun hata yaptığını düşündü.

Ahmet, "Eski yöneticim bu hamleyi bir gerileme olarak görmüştü," diyordu ve şöyle ekledi. 

“Ama İletişim ve Pazarlama Analizi gibi mevcut tutamaklarımı kullanarak, yeni rota üzerinde kendime benzersiz bir yol açtım. O deneyimim şimdi altın değerinde." 

Ahmet, bir merdiveni bırakıp bir duvara tırmanmaya başlamıştı. Bugün alanında öncü bir isim.

Bir başka örnek ise, satış alanında zirveye oynarken, organizasyonun tamamını daha iyi anlamak için ‘İnsan Kaynakları’ departmanındaki bir pozisyona, yani yatay bir hamleye imza atan Figen’di. Bu, merdivende beklemek demekti belki. Tırmanma duvarı modelinde bu tercih, Figen'in 'Liderlik' ve 'Empati' gibi yepyeni tutamakları kavramasını sağladı. Şimdi çalıştığı şirkette üst yönetim pozisyonlarının en güçlü adaylarından biri.

Ben de yıllar önce pazarlamadan insan kaynaklarına geçiş yaptım. İlk yılımda, uzmanlığım olmayan bir konuyu ve ekibi yönetmek gerçekten zorlayıcıydı. Liderliğim adına müthiş deneyim kazandığım, en çok öğrendiğim zamanlardandı. 

Artık kurumlar farklı renkleri başarıyla birleştirmiş, esnek ve çok yönlü çalışanlar arıyor.

Bölümler arası geçişler arasında bağları kurmak müthiş keyifli. Yıllar içinde farklı fonksiyon ve rollere yapılan atamaların artığını gözlemliyorum.  Emin olarak söylemeliyim ki bu değişimler, hem kurum hem de kişiler için büyük fayda yaratıyor. Farklı disiplinleri gören kişiler, hem iş birliğine daha açık, hem de belirsizlikle baş etmekte çok daha başarılı oluyorlar.

Kariyer sürekli bir keşif ve gelişim yolculuğu. Tırmanma duvarında her hamle, her yeni beceri yeni bir rota açma şansı veriyor. 

Tırmanma duvarında hem yolculuk keyifli, hem de vardığın nokta seni tatmin etmiyorsa değiştirmek için alternatifler bulmak mümkün: Yarın, o renkli duvarın hangi tutamağına uzanacağına, hangi yeni rotayı çizeceğine sen karar verebiliyorsun. 

Şu an durduğun yerde sıkışmış hissediyorsan, belki sorun basamaklar arasında değildir. Belki yanlış metaforla bakıyorsundur kariyerine.

Merdivende bir basamakta uzun süre bekler, sıkışırsın. Tırmanma duvarında mola verir, farklı bir yön seçebilirsin.

Merdivende tek yol vardır. Tırmanma duvarında çok yol vardır.

Merdivende “uygun adım” zorunludur. Tırmanma duvarında nasıl yol alacağın senin seçimindir.

Peki ya sen?

Kariyerine hangi metaforla bakıyorsun? Ve bu metafor seni özgürleştiriyor mu, yoksa sıkıştırıyor mu?

Belki tırmanma duvarı da tam doğru benzetme değildir. Belki senin için daha iyi bir imge vardır. Farklı bir bakışla kendine yepyeni bir benzetme, yepyeni bir yolculuk tasarlaman mümkün.

#çevikkariyer #insanvekültür